fichuzi

Mkenya daima

2009-05-10T18:46:00.004+03:00

Wakati umefika pale ambapo wakenya wanafaa kuelewa kila kitu kuhusu uendeshaji serikali na haki zao. Wakenya wafaa kuhusishwa moja kwa moja kwa sababu sio wanasiasa ndio wanaofaa kuwaamulia.

Hebu tafakari, wanasiasa walisema wamatuwakilisha; Je, wanapopata rushwa, wanatuwakilisha? Wanapolala bungeni je?

Si dhani kuna nia ya kuchagua yeyote asiyeshughulikia matakwa ya raia.

Mkenya daima.

Siku ya wafanyikazi

2009-04-27T12:57:00.004+03:00

Siku ya wafanyikazi ulimwenguni imewadia. Tarehe mosi mwezi wa tano viongozi watapiga kelele kama ilivyokuwa jadi.

Wafanyikazi bado wanabaguliwa kwa kupewa marupurupu tofauti, au kuwa na mishahara midogo huku wengine wakinyanyaswa hata kijinsia. Mazingira ya kazi bado ni duni.

Je, viongozi, au serikali wametimiza walioahidi mwaka jana?

* Picha imepigwa na Natall news

Is Easter, or other religious holidays turning secular?

2009-04-10T10:34:00.002+03:00

Easter holiday is filling our esophagus with much fun, and remembrance of the betrayal, death and resurrection of Jesus Christ. For the Catholics, it will be another time for pilgrim; the Pentecostals will be discharging heavy music bangs to the atmosphere, and have something to dance to. The Muslims will just have more days to rest, while the atheists will have extra time to engage Christians questioning the existence of God.

Whatever category you fall in, have religious holidays become more dotted with sin, or more secular?

NIPE KITABU kwenye BBC Kiswahili

2008-12-08T18:39:00.006+03:00

Jana jioni nilisogea redio yangu ili kusikiliza kipindi cha NIPE KITABU kwenye BBC-Kiswahili.

Mwendesha kipindi Aisha Yahya na Profesa kutoka Chuo cha Dar es salaam waliangazia kazi za Shaban Robert, mwandishi anayesifika sana ulimwenguni, hasa katika uchapishaji kwa lugha ya Kiswahili.

Kuzidi hayo, Profesa aliguzia jitihada za chuo cha Dar kuchapisha kazi zingine asili za Shaban bila kuhaririwa hivi karibuni. Kazi hizo zikichapishwa usikokose kununua mpenda Kiswahili.

Kwangu mimi, NIPE KITABU ni kipindi kizuri sana, na itakuwa vyema kama tungeelezewa mapema wageni wa kipindi hicho moja kwa moja, au wakiundie blogu.

Usikose wiki ijayo...

Suluhu ya njaa barani ni ipi?

2008-06-25T18:43:00.001+03:00

Siku zinayoyoma huku nambari ya watu wanaoaga kutokana na njaa katika pembe ya Afrika yaongezeka. Somalia imehadhirika zaidi kutokana na upungufu wa mvua na machafuko ya kivita inayozuia ugawanyaji wa chakula.

Takwimu za umoja wa mataifa (UN) zaonyesha watu milioni 14.5 million wanahitaji msaada wa kibinadamu kwa haraka. Idhaa ya BBC inaripoti kuwa watoto wengi wanautapiamlo.

Ripoti hizi zinauzito mwingi sana, lakini mbona ulimwengu haukimbii kuinisuru Somalia? Jibu kwa swala la upungufu wa chakula barani ni nini ilhali Afrika ni kikapu cha chakula ulimwenguni?

Kony atatia saini iwapo...

2008-04-18T15:17:00.001+03:00

Sakata ya kiongozi wa Lord Resitance Army (LRA), Joseph Kony kutosaini mkataba wa amani inaonekana kuwa shtuo kwa wanauganda, raia na viongozi wa pembe ya Afrika.

Kony anataka kufafanuliwa vipengee kadhaa katika mkataba, na amewaomba viongozi wa kitamaduni na wa dini kumsaidia.

Wiki jana, David Matsanga mjumbe mkuu katika mazungumzo ya amani kati LRA na serikali ya Uganda huko Juba, Sudan Kusini alijiuzulu. Matsanga alidai hana umuhimu kwa sasa kwani alishindwa kumbembeleza Kony kusiaini mkataba.

Wiki hii Kony alimwapisha Jame Obita kama kiongozi wa wajumbe wake katika mazungumzo ya amani. Jambo ambalo lilikaribishwa mno na serikali ya Uganda.

Je, nini kinamzuia Kony kusaini mkataba?

Kony anahofia kufikishwa katika mahakama ya kimataifa ya jinayi (ICC). Kwa sasa hana uhakikisho kwamba atahukumiwa katika makama za Uganda. Akirusha mawazo yake, anamwona Charles Taylor wa Liberia kizimbani huko Hague. Akilala, anamwona Slobodan Milosevic wa Kosovo kizimbani.

Rais wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni kusema Kony awezi kufikishwa Hague haipendezi, kwani waranta ya Kony kushikwa na kufikishwa ICC ipo.

Kwa muda sasa, ni wazi kwamba Kony hamwamini yeyote yule. Tunakumbuka vifo alivyovisababisha kwa manaibu waki, kama vile, Vincent Otti na Okot Odhiambo.

Kwa kifupi, Kony ataweza kusaini mkataba wa amani utaomaliza vita vilivyodumu kuzidi miaka ishirini, iwapo atahakikishwa hatafikishwa Hague.

Sauti

2008-01-08T13:22:00.001+03:00

Kenya ina kilio

2008-01-03T14:27:00.000+03:00

Kenya ina kilio,
Kwani mwai Emilio,
Aliyepata kura chache millioni,
Alipojiapisha rais,
Uhasama fujo ikajaa,
Maisha hayakuwa raisi,
Damu damu mitaani,
Hadi wakenya wanapoishi,
Polisi jeshi na askari jeshi t-w-a t-w-a,
Wakaua wananchi wenzao,
Waliokuwa wakipigania haki zao,
Je, polisi hawa wana koo zao?
Je, wanaelewa demokrasia?
Wanamtumikia nani?
Taifa au rais?

Ukabila ukajikita,
Wasio wa kabila hili wakafukuzwa,
Wa kabila lile wakauawa,
Mali ya kabila hilo yakachomwa,
Hata watoto wakaangamizwa kanisani, Eldoret,
Je, kabila ni bora kuliko ukenya?
Nani hana haki ya kupigia kura atakaye?
Kura ni siri, ulijuaje aliyepigia kura?
Mbona hasira kwa asiyekuwa tume ya uchaguzi?

Uchungu na chuki, Usoni mwa wakenya,
Si fikiri majimbo sasa,
Ipeni miongo miongo,
Lakini…si mwanako ameoa kutoka jamii ile?
Ah…mamangu ni kutoka pwani,
Ah…babu yangu anatoka Iten na Wajir,
Pole pole…elimu ya uzalendo kwanza,
Pia ichukue muda,

Kenya tupendane na tufanye haki.

Uganda: Aibu yaikumba upinzani

2007-11-25T14:01:00.000+03:00

Wiki jana Kampala, Uganda, ilijaa na wageni kutoka nchi 52 zilizoko katika jumuiya ya nchi za madola.

Malkia Elizabeth wa pili wa Uingereza alikuwa mgeni wa heshima katika mkutano huo.

Cha kustajaabisha ni vile vyama vya upinzani badala na kufanya wageni wahisi nyumbani waliamua kufanya migomo. Serikali ya Uganda iliwapa ruhusa kufanya mgomo katika kiwanja cha ndege cha Kololo lakini vyama vilipuuza na kuamua kuingia jijini.

Polisi wa kizima ghasia hawakusita kuwacharaza waliovunja sheria.

Kulingana na mimi, badala ya kufanya migomo viongozi wa upinzani wakijiandaa kupatana na Malkia na wageni kutoka mataifa mengine, aghalabu waelezee matatizo ya kwa njia ya kistaarabu.

Pole sana upinzani kwa kukosa mwelekeo na sijui kama mtapata nafasi ya kunena na wageni tena.

Ukidhani ni vyama vya upinzani tu vilivyogoma utakuwa umekosea. Wafalme wa Buganda na Bunyoro walidinda kupatana na Malkia Elizabeth wakidai kwamba ni lazima wasuluhishe madhambi ambayo Uiengereza ilifanyia falme hizi.

Swali kwa falme hizo, Malkia Elizabeth alikuwa wa wadhifa alio nao wakati madhambi yalikuwa yakifanyika? Je, falme zingepeleka kesi zao kati mahakama ya kimataifa, siwangepata suluhu?

Picha/timesonline.co.uk

Kuna umuhumu wa mkutano wa nchi za madola?

2007-11-22T16:04:00.000+03:00

Mkutano wa nchi za madola unaofanyika Uganda ni jambo la kufurahisha sana.

Malkia Elizabeth wa pili wa Uiengereza yupo Kampala na kando na kuongoza mikutano muhimu atazuru kituo cha HIV na Ukimwi cha Mildmay na mbuga ya Queen Elizabeth.

Je, mkutano wa nchi za madola ina umuhimu wowote??

Kuawa na kuvuutwa kwa maiti ya wanajeshi waethiopia

2007-11-09T14:02:00.001+03:00

Mwaka wa 1993 wanajeshi wa marekani walipouawa na kuvurutwa katika mitaa ya Mogadishu ilikuwa ni onyo na wengi walidhani ni mara ya mwisho kwa visa kama hivyo kufanyika.

Wiki hii, wanajeshi watatu wa Ethiopia waliuawa na waasi, kisha maiti zao kuvurutwa kinagaubaga katika mitaa ya Jiji la Mogadishu huku waasi hao wakishangilia wakisema "mungu ni mkubwa."

Je, hii ni kusema wasomali wenye msimamo mkali wamechoka na majeshi ya Ethiopia?, Hii ni kusema wanajeshi wa Ethiopia wameshindwa katika kuithibiti na kuilinda Mogadishu?, Je, hii ni inadhihirisha wanasomali/ waasi wanawaambia wanajeshi waethiopia waondoke Somalia??

Picha/Associated Press

Kenyana

2007-11-05T08:46:00.000+03:00

Wakati ni huu kusikia
Wakati ni huu kufikiria
Ni nani wa kupigia kura?

Yachukua muda kuchagua
Je, ni yule mwenye uwazi?
Je, ni yule mwenye kweli?

Si semi mpigie nimpendaye
Nasema fungua macho
Amua nani kiongozi wako

Chagua vyema Kenyana
Jua kura yako ni nguvu
Bila wewe hawawezi

Baada ya kura…kenyana
Asipotimiliza matakwa…
Kura yako ni ufagio
Katiba ni ngao

Kenyana piga KURA

Nipe Bunduki!!

2007-09-04T20:02:00.000+03:00

Kipindi cha 'World Have Your Say (WHYS)' kwenye idhaa ya BBC, Ijumaa iliyopita, kati ya mada zilizojadiliwa, moja yao ilikuwa ni 'Jamii yenye silaha ni jamii karimu.'

Chanzo ya mada hii ni wazo la mshiriki mmoja aliyetaja alhamisi kuwa, “Kisa Virginia Tech ingekuwa na uzito mdogo iwapo wanafunzi wangejua jinsi ya kutumia bunduki.”

Mada hiyo ilinilazimisha kurusha macho yangu Afrika ninakoishi. Fikra zilisonga:

Je, kwa nini waja barani wafunzwe bunduki, ilhali wachache wajuao wanatuhangaisha?

Je, nikijua bunduki nitaangamiza visa vya uporaji, uasi, nitawalinda wanyanyaswa hasa watoto na mabinti/akina mama? Kazi ya polisi itakuwa gani?

Je, hasira ikinipanda nitaweza kufanya uamuzi mzuri palipo na tatizo?

Je, kuna nchi au polisi wataweza kusitisha ghasia wananchi wakibeba silaha?

Ndugu zanguni nisaidieni, Bara la Afrika itakuwa bora kabisa wewe na mimi tukijua kutumia bunduki na kuimiliki?

Ukimwi : Mbona Vijana tena

2007-08-30T10:17:00.000+03:00

Wiki moja iliyopita nilikuwa katika mkutano ulioandaliwa na Kituo cha Mildmay (The Mildmay Centre) katika hoteli ya kifahari ya Sheraton, jijini Kampala.

Mildmay iliona ni muhimu kuwa na mazungumzo na waandishi, wahariri na waratibu vipindi kutoka vituo mbalimbali vya habari ilikubuni mbinu ambazo zitawezesha kuripoti na uchapishaji wa habari kuhusu ugonjwa wa ukimwi.

Kwa ufupi Mildmay ilijitolea kuwafunza waandishi wa habari mengi kuhusu ugonjwa wa ukimwi na waandishi wa habari wakajitolea kuripoti habari muhimu na kufunza umma.

Papo hapo, nilifanikiwa kupatana na wahudumu wawili kutoka kituo cha Mildmay na tukaanza kunena kuhusu vyanzo vya vijana kupata ugonjwa wa Ukimwi.

Tulitaja mambo kama ukosefu wa mafunzo ili kujikinga dhidi ya ugonjwa huo, kubusu kwa undani mwenye ukimwi ilhali mbusu ana vidonda mdomoni, kutumia makali kama sindano na wembe kwa pamoja na mtu aliyeugua ugonja huo, ukosefu wa uaminifu katika uhusiano na kufanya ngono (usherati au uzinzi). Lakini kuna jambo moja ambalo waligusia na ikanishtua.

Jambo hilo ni, kuwa watu wengi walioelimika au wanafunzi wanapata ugonjwa wa ukimwi si eti ni kwa sababu hawana habri kuhusu ugonjwa huo unavyosambaa na kupatwa, lakini ni kwa sababu wanapuuza habari hiyo na kudhani waliosoma hawawezi kuupata ugonja huo.

Je, sababu hii tutaipiga vita?

Fichuzi yagutuka

2007-07-29T21:41:00.000+03:00

Asalam aleikum? wasomaji wa blogu hii. Nawasabahi kwani imekuwa muda mrefu tangu nichapishe habari kati blogu hii. Shughuli zilikuwa zimenifika kooni. Natumai mmekuwa salama kwa hali na mali. Shukrani kwa wote waliojaribu kujua niliko KISIKI au wasomaji wa FICHUZI.

Mnavyojua, nia ya blogu hii ni kushughulikia maswala mbali mbali na kuwa na mtazamo tofauti au kutia changamoto kwa walimwengu na kufikia suluhu kwa pamoja.

Nakusihi kuchangia katika makala nitakayo chapisha. Kumbuka si lazima ukakubaliane nami ili kuchangia. Sisi kama walimwengu tunasaidiana tu katika unyooshaji wa mawazo au dhana.

Kwaheri kwa sasa na kumbuka Kiswahili ni lugha yako na kuwa wewe ni raia wa ulimwengu na lazima kujali kuhusu wenzako.

Waambaji chakita mizizi

2006-11-08T11:38:00.000+03:00

Mwaka huu ulianza na ufinyo mkubwa wa kuhakikisha lugha ya kiswahili kinatumiwa kote huku Uganda. Chanzo hasa, ni uanachama wa Uganda katika Jumiya ya Afrika Mashariki, ambao uliilazimisha Uganda, kuharakisha mikakati ya kukieneza Kiswahili ilikurahisisha mawasiliano na mwingiliano kati yake na nchi za jumuiya zikiwepo Kenya na Tanzania.

Katika Chuo cha Makerere, Radio ya Chuo yaani 107 Campus FM, ilianzisha kipindi cha Waambaji ili kufunza Kiswahili wasikilizaji wake hasa wanafunzi, wakufunzi na wafanyikazi wa chuo. Kipindi hicho kinachorushwa kila Jumatatu saa kumi hadi saa kumi na moja za jioni, bado kinaangazia mambo kadha wa kadha katika lugha ya Kiswahili.

Jumatatu hii, 04/09/2006, Nahodha wa kipindi cha Waambaji Bw. Etale Fanuel alimwalika Bw. Ndanda Antonio na mada ya kipindi ilikuwa ni "Mikakati ya Kukiimarisha kiswahili nchini Uganda."

Kwa kukianza kipindi swali lilikuwa ni, " Je ni vyema kuidhinisha Lugha ya Kiswahili katika shule za misingi?" Bw. Etale aliuiza,

"Naam, ni vyema kukiidhinisha lugha ya Kiswahili katika shule za misingi hapa Uganda kwani muingiliano na mawasiliano katika kanda ya Afrika Mashariki inalazimu. Hivi sasa tuna Jumuiya ya Afrika Mashariki inahitaji kiswahili kama lugha kuu katika kuifanikisha Jumuiya katika mipango yake na kuendesha mambo yake. Kumbuka nchi ya Kenya na Tanzania wanazungumza kiswahili, basi Uganda ni lazima izungumze," Bw. Ndanda alijibu.

Nchini Tanzania, Kiswahili kimepewa kipao mbele na kutumiwa kama Lugha ya kitaifa na lugha rasmi. Shule, Vyuo na Afisi mbali mbali zinatumi lugha hii. Jirani yetu, Kenya pia inatumia Kiswahili kama lugha ya taifa na kunajitihada kukifanya lugha rasmi. Uganda je?

Utandawazi inatulazimu kufunza lugha hii katika shule za msingi na Uganda kwa ujumla. Biashara kati ya nchi zetu hivi sasa yahitaji aghalabu kukijua kiswahili ilikuelewa yanayotendeka kwa jirani zetu na nchi zingine.

Kiswahili bado kinafungua milango ya ajira katika kanda ya Afrika Maskariki kwa Wanauganda wanalio na bahati ya kukisoma, kukiandika, kuelewa na kikisema Kiswahili. Kwa mfano, katika vyombo vya habari, ualimu na afisi nyinginezo za afisi kama uhazili.

Ili Uganda inufaike kotakana na lugha ya kiswahili ni lazima mikakati ifuatayo kitiliwa maanani:-

Kutambiliwa kwa kiswahili kama moja wapo lugha rasmi na lugha ya kitaifa.
Kukifunza kiswahili katika shule za mchekecheo, msingi, upili, shule za ualimu na vyuo vikuu.
Kuzingatia kiswahili sanifu.
Ujira bora kwa wasemaji wa kiswahili hasa waalimu ilikuwatia motisha kikifunza.
Uchapishaji vitabu na utafiti wa lugha ya kiswahili.
Utumiaji wa kiswahili katika vyombo vya habari kama vile Redio, Runinga, magazetini na jarida mbali mbali.
Kuandaliwa kwa mijadala, warsha, vikao na kadhalika.

Ingawa mikakati ya kukiimarisha kiswahili ni nyingi mno, matatizo yanayoikumba hii ya kiswahili hayawezi kusaulika. Wanauganda wengi wana mtazamo asi dhidi ya lugha ya kiswahili. Mtazamo huo unamizizi tangia jadi eti kiswahili ni lugha ya wanajeshi, askari polisi, mabawabu na wezi.

Upungufu wa waalimu katika viwango vyote na ukosefu wa vitabu vya kiswahili hapa nchini Uganda, umetatiza kuenea na kutumika kwa lugha ya kiswahili.

Umesikia Uganda inavyoamua kutoka mavumbini na kukikuza kiswahili. Mpenzi msomaji, jiunge kikitumia kiswahili uliko. Hii ni lugha nzuri.

Kiswahili oyee !! kiswahili oyee!!

Kuzidi Kony?

2006-07-06T10:00:00.000+03:00

Ilikuwa ni jana tarehe 29/06/06, Bw. Kony aliposema ni mara ya kwanza kunena na mwandishi wa habari. Matamshi yake hayo, yanaleta utata kuhusu waandishi wengi waliodai kuwahi kuongea na Kony hapo awali.

Akihojiwa kwenye Radio ya BBC, alipoulizwa kuhusu mauaji na dhuluma aliyosababisha Kaskazini mwa Uganda, Kony anajibu kwa kimombo kilichoadhirika kwa lugha ya acholi, "Sio kweli. Siwezi kukata sikio la ndugu yangu; Siwezi kuua jicho la ndugu yangu. Siwezi kuua ndugu yangu, hiyo si kweli." [This is not true. I cannot cut the ear of my brother; I cannot kill the eye of my brother. I cannot kill my brother, that is not true.]

Kwenye matamshi hapo juu, Bw. Kony anajaribu kusahau aliyomwambia mmoja wa wale aliyekuwa ameteka kama ilivyonukuliwa na tovuti ya BBC website (http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3462901.stm ) "Kama watu wa acholi hawataniunga mkono, ni lazima wamalizwe." [If the Acholi don't support us, they must be finished.]

Mara hii, Kony anajitetea kuwa madai ya waasi wa L.R.A (Lord Resistance Army) kukata ndimi za watu na kuwateka watoto ni propaganda ya serikali ya Uganda.

Ni miaka ishirini sasa, tangu Kony aanze uasi, ilikuona sheria kumi za biblia zinatumiwa Uganda. Lakini ni amri kumi zipi ambazo Kony anataka zitumiwe Uganda? Je, ni zile zilizoko kwenye biblia au ni vile anavyoelewa yeye mwenyewe? Hili ni kumbusho tu, kuhusu wanajihadi au 'al qaeda' wanaojaribu kuona "sharia" inatumika kote kisha waishia kuwaua wasio na hatia.

Rais Museveni amempa Kony hadi mwisho wa mwezi Julai kumaliza vita na anasema usalama wake utakua hakika. Je, usalama upi Rais Museveni anaongelea hapa, je, ni kumkabidhi kwa mahakama ya kimataifa huko Hague? Je, mwisho wa Julai ikifika na Kony asikomeshe uasi, nini kitafanyika?

Kony hamwamini Kony, vilevile Museveni hamwamini Kony. Ni kweli Kony ana uoga hakuna makao mema yakuendeleza ugaidi na anahisi hivi karibuni hatakuwepo tena. Hii ndiyo sababu ameiuliza serikali ya Sudan Kusini kuongoza mapatanisho ya amani kati yake na serikali ya Uganda. Kony anaongeza kusema ya kuwa anania ya kukomesha vita.

Kwa hivyo, kuna maswali ambayo hayajajibiwa tunavyolenga mapatanisho ya amani na Kony: Ni nani amekuwa akifadhili Kony Kaskazini mwa Uganda na hata katika nchi zingine? Nani humpa silaha? Wafadhili wake watafikishwa mahakamani? Je, watu kutoka kaskazini mwa nchi watarejelea maisha ya kawaida kijamii na hata kisaikolojia? Serikali ya Uganda itafanya nini baada ya maswala ya Kony Kukwisha? Je, Mahakama ya Kimataifa ikikana msamaha kwa Kony kutoka kwa Museveni?